पुणे (प्रतिनिधी) : वाहन सुरक्षा, चाचणी आणि प्रमाणन क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या केंद्रीय रस्ते वाहतूक संस्थेने (CIRT), पुणे यांनी आपल्या हीरक महोत्सवी वर्षाचा आराखडा जाहीर केला आहे. संस्थेच्या ६० वर्षांच्या वाटचालीचा गौरव करताना भविष्यातील सुरक्षित आणि सायबर-सुरक्षित वाहतूक व्यवस्थेवर विशेष भर देण्यात येणार आहे. याचाच एक भाग म्हणून भोसरी येथील संस्थेच्या परिसरात अत्याधुनिक ऑटोमोटिव्ह सायबर सुरक्षा पेनिट्रेशन टेस्टिंग प्रयोगशाळा उभारण्यात आली आहे.
५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी आयोजित पत्रकार परिषदेत सीआयआरटीचे संचालक डॉ. देवेंद्र सिंह आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी हीरक महोत्सवी वर्षातील विविध उपक्रमांची माहिती दिली. यावेळी माध्यम प्रतिनिधींना नव्याने स्थापन झालेल्या सायबर सुरक्षा प्रयोगशाळेची पाहणीही घडविण्यात आली.
वाहन सुरक्षेपासून सायबर सुरक्षेपर्यंत नवी वाटचाल
केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्रालय आणि असोसिएशन ऑफ स्टेट रोड ट्रान्सपोर्ट अंडरटेकिंग्ज यांच्या संयुक्त पुढाकारातून १९६७ मध्ये सीआयआरटीची स्थापना झाली. राज्य परिवहन उपक्रमांसाठी वाहन चाचणी, प्रमाणन आणि प्रशिक्षण सुविधा उपलब्ध करून देणे हा संस्थेचा मुख्य उद्देश होता. गेल्या सहा दशकांत संस्थेने वाहन सुरक्षा, होमोलोगेशन, चालक प्रशिक्षण, भारत NCAP आणि इलेक्ट्रिक वाहन चाचणी अशा विविध क्षेत्रांत योगदान दिले आहे.
आधुनिक वाहनांमध्ये इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी, इलेक्ट्रॉनिक कंट्रोल युनिट्स आणि सॉफ्टवेअर अपडेट्सचा वापर वाढत असल्याने सायबर सुरक्षेचे महत्त्वही वाढले आहे. या पार्श्वभूमीवर वाहन उत्पादक आणि पुरवठादारांना सायबर सुरक्षा चाचणी, त्रुटी शोधणे, पेनिट्रेशन टेस्टिंग आणि आवश्यक प्रमाणन सेवा उपलब्ध करून देण्याचे काम सीआयआरटी करणार आहे.
संचालक डॉ. देवेंद्र सिंह यांची भूमिका
यावेळी डॉ. देवेंद्र सिंह म्हणाले की, भारत कनेक्टेड, इलेक्ट्रिक आणि स्वयंचलित वाहनांच्या युगाकडे वाटचाल करत आहे. त्यामुळे वाहनांची सुरक्षा केवळ यांत्रिक चाचण्यांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. वाहनांमधील डिजिटल प्रणाली सुरक्षित असणेही तितकेच आवश्यक आहे. सीआयआरटीचा हीरक महोत्सवी उपक्रम भविष्यातील वाहतूक क्षेत्रासाठी आवश्यक तंत्रज्ञान, चाचणी सुविधा आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळ विकसित करण्यावर केंद्रित असेल.
सप्टेंबर २०२७ पर्यंत देशभर विविध उपक्रम
हीरक महोत्सवी वर्षानिमित्त सप्टेंबर २०२६ ते सप्टेंबर २०२७ या कालावधीत राष्ट्रीय स्तरावर अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जाणार आहेत. यामध्ये ऑटोमोटिव्ह सायबर सुरक्षा, V2V/V2X कनेक्टेड वाहन तंत्रज्ञान, सार्वजनिक वाहतूक सुरक्षा, ई-रिक्षा व ई-कार्ट चाचणी, वाहन फिटनेस, AI आधारित स्वयंचलित ड्रायव्हिंग टेस्ट आणि रस्ते सुरक्षा जनजागृती यांचा समावेश आहे.
या उपक्रमांमधून विद्यार्थी, वाहन उत्पादक, तंत्रज्ञान कंपन्या, शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी यंत्रणांना प्रशिक्षण व तांत्रिक मार्गदर्शन दिले जाणार आहे. सप्टेंबर २०२७ मध्ये हीरक महोत्सवी प्रदर्शन आणि राष्ट्रीय परिषद आयोजित करून या उपक्रमांचा समारोप करण्यात येणार आहे.
एकूणच, सीआयआरटीच्या ६० वर्षांच्या प्रवासाला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड मिळत असून पुणे शहर वाहन चाचणी आणि ऑटोमोटिव्ह सायबर सुरक्षा क्षेत्रातील महत्त्वाचे केंद्र म्हणून पुढे येत आहे. सुरक्षित वाहने, सुरक्षित रस्ते आणि सायबर-सुरक्षित वाहतूक व्यवस्था निर्माण करण्याच्या दिशेने हा उपक्रम महत्त्वाचा ठरणार आहे.
