नवी दिल्ली (प्रतिनिधी) : भारतीय सैन्यदलात अग्निवीर म्हणून सेवा बजावणाऱ्या तरुणांसाठी केंद्र सरकारने महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. अग्निपथ योजनेअंतर्गत चार वर्षांची सेवा पूर्ण करणाऱ्या अग्निवीरांना आता आणखी दोन वर्षे सेवा करण्याची संधी देण्यात येणार आहे. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने या निर्णयाला मंजुरी दिल्याची माहिती चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ (CDS) जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणी यांनी ४ नोव्हेंबर २०२६ रोजी दिली. या निर्णयामुळे अग्निवीरांना एकूण सहा वर्षांपर्यंत सेवा करण्याचा पर्याय उपलब्ध होणार असून, त्यानंतर नियमित सैन्य सेवेत सामावून घेण्याची संधीही मिळू शकते.
उर्वरित ७५ टक्के अग्निवीरांना दोन वर्षांची मुदतवाढ
अग्निपथ योजनेच्या मूळ नियमांनुसार अग्निवीरांची प्रारंभिक सेवा चार वर्षांची आहे. या कालावधीनंतर प्रत्येक बॅचमधील २५ टक्के अग्निवीरांची गुणवत्ता आणि सैन्यदलाच्या आवश्यकतेनुसार नियमित सेवेसाठी निवड केली जाते. उर्वरित ७५ टक्के अग्निवीरांना सेवेतून बाहेर पडावे लागणार होते.
मात्र, आता केंद्र सरकारच्या नव्या निर्णयानुसार या उर्वरित ७५ टक्के अग्निवीरांना अतिरिक्त दोन वर्षांच्या सेवा कालावधीचा पर्याय दिला जाणार आहे. यामुळे त्यांना आणखी दोन वर्षे सैन्यदलात काम करण्याचा आणि आपली कामगिरी सिद्ध करण्याचा वेळ मिळणार आहे.
सहा वर्षांनंतर नियमित सैन्य सेवेत जाण्याची संधी
या निर्णयातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे दोन वर्षांची अतिरिक्त सेवा पूर्ण केल्यानंतर इच्छुक अग्निवीरांना नियमित सैन्य सेवेत सामावून घेण्याची संधी उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. मात्र, ही नियुक्ती स्वयंचलित किंवा सर्वांसाठी हमखास असणार नाही. संबंधित उमेदवाराची इच्छा, शारीरिक पात्रता, सेवेदरम्यानची कामगिरी आणि निर्धारित निवड निकष पूर्ण करणे आवश्यक असेल.
यामुळे अग्निवीरांसमोर नियमित सैनिक होण्याचा आणखी एक मार्ग खुला होणार आहे. सैन्यदलात अनुभव, कौशल्य आणि कामगिरीच्या आधारे पुढील कारकीर्द घडवण्याची संधी या निर्णयातून उपलब्ध होणार आहे.
वाढीव सेवा कालावधीत वेतनही वाढणार
अतिरिक्त दोन वर्षांच्या सेवेसाठी अग्निवीरांना वाढीव मानधन देण्यात येणार असल्याची माहिती समोर आली आहे. उपलब्ध वृत्तांनुसार, पहिल्या अतिरिक्त वर्षात सुमारे ४३,५०० रुपये प्रतिमहिना, तर दुसऱ्या वर्षात सुमारे ४७,५०० रुपये प्रतिमहिना मानधन मिळू शकते. सेवा संपल्यानंतर बाहेर पडणाऱ्या अग्निवीरांसाठी सेवा निधी पॅकेजमध्येही वाढीव लाभांचा समावेश करण्याची माहिती देण्यात आली आहे.
भरती प्रक्रियेतही महत्त्वाचा बदल
अग्निवीर भरती प्रक्रियेतही बदल जाहीर करण्यात आला आहे. यापुढे भरती प्रक्रियेत प्रथम लेखी परीक्षा आणि त्यानंतर शारीरिक चाचणी घेण्याची पद्धत लागू केली जाणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. याशिवाय सैन्यदलात प्रशिक्षण आणि सेवेदरम्यान मिळवलेल्या कौशल्यांची अधिकृत ओळख व्हावी, यासाठी अग्निवीरांना कौशल्य प्रमाणपत्रे देण्याची तरतूदही करण्यात आली आहे.
पहिल्या बॅचमधील सुमारे १८ हजार अग्निवीरांना दिलासा
२०२२ मध्ये अग्निपथ योजना सुरू झाल्यानंतर भरती झालेल्या पहिल्या बॅचमधील सुमारे १८ हजार ३०० अग्निवीरांचा चार वर्षांचा सेवा कालावधी २०२६ च्या अखेरीस पूर्ण होणार होता. त्यामुळे त्यांना सेवेतून बाहेर पडावे लागण्याची शक्यता होती. मात्र, नव्या निर्णयामुळे या अग्निवीरांना अतिरिक्त दोन वर्षे सेवा करण्याचा पर्याय मिळणार आहे.
अग्निपथ योजनेत बदल; तरुणांसाठी नव्या संधी
अग्निपथ योजना १४ जून २०२२ रोजी सुरू करण्यात आली होती. बदलत्या युद्धतंत्रज्ञानाच्या पार्श्वभूमीवर तरुण, तंत्रज्ञानस्नेही आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळ सैन्यदलात उपलब्ध करणे हा या योजनेचा प्रमुख उद्देश आहे. आता चार वर्षांच्या सेवेनंतर अतिरिक्त दोन वर्षांचा पर्याय आणि त्यानंतर नियमित सेवेसाठी संधी उपलब्ध करून देण्याच्या निर्णयामुळे या योजनेच्या रचनेत महत्त्वपूर्ण बदल झाला आहे.
एकूणच, केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे अग्निवीरांना अधिक काळ देशसेवा करण्याची संधी, वाढीव मानधन आणि नियमित सैनिक होण्याची आणखी एक संधी उपलब्ध झाली आहे. मात्र, नियमित सेवेत निवड होण्यासाठी निर्धारित पात्रता आणि निवड प्रक्रियेचे निकष पूर्ण करणे आवश्यक असणार आहे.
